Cách học tiếng Đài Loan: bốn quyết định phải chốt trước buổi học đầu tiên

Học hệ phiên âm đã chọn và đọc được thanh điệu, trong khoảng ba tuần. Chưa học từ vựng theo chủ đề, chưa học ngữ pháp. Hệ phiên âm là phần hữu hạn — chú âm dùng cho Quan thoại có 37 ký hiệu — và là thứ bạn dùng lại mỗi ngày trong suốt quá trình học.

Phần chữ, từ vựng và ngữ pháp cơ bản thì tự học tốt, vì có bảng từ chính thức và vở luyện chữ tải miễn phí, lại tự kiểm tra được. Phần khó tự học là phát âm và nghe hội thoại tốc độ thật, vì lỗi thanh điệu là thứ người mắc lỗi không tự nghe ra.

Chốt một hệ và học xong trong hai đến ba tuần. Nếu định sang Đài Loan sống và học thì chú âm tiện hơn vì từ điển, sách thiếu nhi và phần mềm nhập liệu bản địa đều chạy trên nó. Nếu chỉ cần đọc hiểu tài liệu và đã quen pinyin thì giữ pinyin. Đừng nạp cả hai cùng lúc.

Sổ tay chính thức của Bộ Giáo dục Đài Loan liệt kê 40 ký hiệu chú âm, nhưng ghi chú ngay trong bảng nói rằng ba ký hiệu không dùng cho Quan thoại. Nên con số dùng để học là 37. Cả hai con số đều xuất hiện trong tài liệu chính thức và đều đúng theo cách hiểu riêng.

Có, ở tầng chữ. Âm Hán – Việt cho bạn một cái móc để nhớ mặt chữ và đoán âm đọc của chữ chưa gặp. Nhưng nó không giúp ở tầng từ ghép: đồ thư quán trong tiếng Việt là thư viện, y viện là bệnh viện, khí xa là xe hơi. Nghĩa thì luôn phải lấy từ từ điển.

Vì thanh điệu thay đổi khi ghép vào câu, còn từ điển ghi thanh gốc của từng chữ. Hiện tượng này rõ nhất ở tiếng Đài, nơi từ điển của Bộ Giáo dục Đài Loan ghi thanh gốc chứ không ghi thanh đã biến. Cách sửa là nghe từ mới trước khi ghi, đọc thành tiếng thay vì đọc thầm.

Quan trọng hơn tổng giờ là số lần tiếp xúc. Một tuần mẫu cho người tự học là ba buổi 60 phút cộng bốn lần 15 đến 20 phút ôn tập, tức khoảng 6 giờ. Nếu tuần nào bận, hãy giữ số lần thay vì giữ tổng giờ, vì phát âm và mặt chữ mất nhanh khi ngắt quãng.

Có. Viết tay đúng thứ tự nét quyết định việc tra từ điển bằng bộ thủ và số nét có nhanh không, và làm mặt chữ bám lâu hơn hẳn so với chỉ nhìn. Bộ Giáo dục Đài Loan có trang riêng cho bút thuận, kèm vở luyện chữ in ra được và quy tắc bút thuận tải miễn phí.

Học vì Đài Loan thì học phồn thể, vì Đài Loan, Hong Kong và Macao dùng hệ chữ này, và kỳ thi năng lực dùng cho hồ sơ du học Đài Loan là TOCFL. Nếu học tài liệu giản thể thì bài tập viết và thứ tự nét đều theo chuẩn khác.

Đối chiếu với bảng từ chính thức theo cấp của ban tổ chức TOCFL, tải miễn phí trên trang của họ. Lấy bảng từ của cấp bạn đang nhắm, đánh dấu phần chưa gặp — phần chênh lệch đó là khối lượng còn lại. Cách này chính xác hơn nhiều so với đếm số tháng hay số bài đã học.

Bảng số giờ chính thức chia làm hai cột, và cột dành cho người học ngoài vùng nói tiếng Hoa gấp đôi cột dành cho người học tại chỗ ở mọi cấp. Người học tại Việt Nam thuộc cột thứ hai. Số giờ cụ thể cho từng cấp nằm ở bài về lộ trình học tiếng Đài Loan.

Phần lớn là một. Quan thoại dùng tại Đài Loan và tiếng phổ thông đại lục là cùng một ngôn ngữ, khác nhau ở hệ chữ viết, hệ phiên âm dạy trong trường và một số từ đời sống. Thứ thật sự khác là tiếng Đài, một ngôn ngữ riêng có kỳ thi năng lực riêng của Bộ Giáo dục Đài Loan.