Nên học tiếng Trung hay tiếng nào: bốn kỳ thi đo bằng bốn cách khác nhau

Tùy đích. Nếu định du học hoặc làm việc tại Trung Quốc thì học tiếng Trung và thi HSK; nếu hướng Hàn Quốc thì học tiếng Hàn và thi TOPIK. Về công sức, tiếng Hàn nhẹ hơn ở phần chữ viết vì Hangul là bộ chữ ghi âm học rất nhanh, còn tiếng Trung không có lối tắt tương đương.

Người biết chữ Hán ở một bên sẽ đỡ hơn khi sang bên kia, vì tiếng Nhật dùng kanji. Khác biệt lớn: JLPT không có phần nói và phần viết, còn HSK hệ mới bắt buộc thi nói từ cấp 3. Nếu đích là đi làm và cần chứng minh khả năng nói, đó là điểm đáng cân nhắc.

Không có đáp án chung, vì “dễ” ở mỗi phần lại thuộc về một thứ tiếng khác nhau. Chữ viết dễ nhất là tiếng Hàn. Phát âm có lợi thế sẵn nhất là tiếng Trung, nhờ tiếng Việt cũng có thanh điệu. Đoán nghĩa từ vựng thì cả ba thứ tiếng dùng chữ Hán đều được hỗ trợ bởi vốn từ Hán Việt.

Không có bảng quy đổi giữa hai kỳ thi này và không cơ quan nào công bố bảng bắc cầu. Ngay trong nội bộ JLPT, cùng một cấp N2 có thể ra hai mức CEFR khác nhau tùy điểm, nên việc ghép cấp giữa hai kỳ thi khác ngôn ngữ không có cơ sở.

Câu này phụ thuộc thị trường tuyển dụng nơi bạn sống chứ không phụ thuộc bản thân thứ tiếng. Có một chi tiết kỹ thuật đáng biết: JLPT không kiểm kỹ năng nói ở bất kỳ cấp nào, nên nhà tuyển dụng thường phỏng vấn trực tiếp thay vì tin bằng.

Có, ở phần chữ. Kanji của tiếng Nhật cùng gốc chữ Hán, nên người đã quen mặt chữ sẽ nhận diện nhanh hơn. Nhưng cách đọc thì khác hẳn: một chữ trong tiếng Nhật thường có cả âm On lẫn âm Kun, và ngữ pháp hai thứ tiếng không giống nhau chút nào.

Cùng một ngôn ngữ nói nhưng khác hai thứ: hệ chữ và kỳ thi. Đại lục dùng giản thể và thi HSK; Đài Loan dùng phồn thể và thi TOCFL, và không dùng HSK làm chứng chỉ chính. Nếu đã chắc đích là Đài Loan thì học phồn thể ngay từ đầu sẽ đỡ phải chuyển đổi.

Với hai thứ tiếng cùng dùng chữ Hán thì phần chữ có cộng hưởng, nhưng phần âm rất dễ lẫn ở giai đoạn đầu. Rủi ro lớn hơn nằm ở khối lượng: chặng nặng nhất của mỗi thứ tiếng đều rơi vào quãng giữa, và hai chặng nặng chồng nhau là lý do phổ biến khiến người học bỏ cả hai.

JLPT là ngoại lệ đáng chú ý: bản thân chứng chỉ không hết hạn, cái có hạn là quy định của nơi nhận hồ sơ. HSK và TOPIK đều có hiệu lực hai năm, nhưng cách tính khác nhau — một bên tính từ ngày thi, bên kia tính từ ngày công bố kết quả.

Khác cả thang điểm lẫn ngưỡng cấp. Bản giấy của bài II có thang 300 và cấp 3 bắt đầu từ 120 điểm; bản trên máy có thang 600 và cấp 3 bắt đầu từ 191. Lấy nhầm mốc là tính sai mục tiêu ôn tập.

Chi phí học phụ thuộc nơi bạn học chứ không phụ thuộc thứ tiếng. Điều đáng tính là số lần thi: kỳ thi có sàn điểm từng phần như JLPT và TOCFL làm tăng khả năng phải thi lại, vì đủ tổng vẫn có thể trượt.

Chuyển giữa hai thứ tiếng cùng dùng chữ Hán thì phần chữ giữ lại được khá nhiều. Chuyển từ tiếng Hàn sang một thứ tiếng dùng chữ Hán thì gần như bắt đầu lại phần chữ. Đó là một lý do nữa để chốt đích trước khi mua giáo trình.